Wycieczki szkolne – podstawowe informacje

Bardzo ważnym zadaniem szkoły jest właściwa organizacja zajęć dydaktycznych i pozalekcyjnych, w tym wycieczek przedmiotowych, obozów wędrownych, biwaków, "zielonych szkół", "szkół ekologicznych", itp.

Przed przystąpieniem do organizacji wycieczki dobrze by było, aby dyrektor zwołał szkoleniowe posiedzenie rady pedagogicznej, na której zostaną omówione procedury organizacji wycieczki szkolnej.

Zasady bezpieczeństwa wypoczynku dzieci i młodzieży regulują następujące akty prawne:

1. Rozporządzenie Rady Ministrów z 6 maja 1997 roku w sprawie określenia warunków bezpieczeństwa osób przebywających w górach, pływających, kąpiących się i uprawiających sporty wodne (DzU, Nr 57, poz. 358).

2. Rozporządzenie Ministra Edukacji Narodowej z 12 września 2001 roku w sprawie szczegółowych zasad i warunków prowadzenia działalności w rekreacji ruchowej (DzU z 2001 r., Nr 101, poz. 1095).

3. Rozporządzenie Ministra Edukacji Narodowej i Sportu z 8 listopada 2001 roku w sprawie warunków i sposobu organizowania przez publiczne przedszkola, szkoły i placówki krajoznawstwa i turystyki (DzU z 2001 r., Nr 135, poz. 1516).

4. Rozporządzenie Ministra Edukacji Narodowej i Sportu z 31 grudnia 2002 roku w sprawie bezpieczeństwa i higieny w publicznych szkołach i placówkach (DzU z 2003 r., Nr 6, poz. 69).

Ponadto w statucie szkoły powinny być zapisane procedury organizacji wycieczek szkolnych.


Organizatorzy powinni zadbać o zapewnienie odpowiedniej liczby opiekunów dla danej grupy uczestników wycieczki. W zależności od celu wycieczki na grupę 10 – 15 uczniów powinien przypadać jeden opiekun. Bierze się również pod uwagę mniejsze grupy, jeśli wymaga tego wiek uczestników wycieczki, jej specyfika. Decyzję o liczebności każdej grupy podejmuje dyrektor szkoły. Musi on wziąć pod uwagę wiek uczestników wycieczki, ich predyspozycje psychoruchowe, jak również środek lokomocji, jakim wycieczka będzie się przemieszczać:

– 10 – 15 osób – dzieci młodsze i grupy wycieczki przemieszczającej się PKP lub PKS; dotyczy to również biwaków czy spływów kajakowych (decyduje o tym dyrektor, powinno to być zapisane w statucie szkoły, w rozdziale o regulaminie wycieczek szkolnych), np.:

  • wycieczka w góry – 1 opiekun na 10 uczestników

  • wycieczka rowerowa – 2 opiekunów na grupę 10 – 13 osobową

  • wycieczka autokarowa – 1 opiekun na 15 uczestników (ważny jest wiek dzieci i charakter wycieczki)

  • wycieczka piesza – 2 opiekunów na klasę (dodatkowo jeden opiekun, gdy jest powyżej 25 osób w klasie)


Opiekunami powinny być osoby odpowiednio przygotowane (mogą być nimi również rodzice), które zostały przeszkolone w tym zakresie (poświadczenie na piśmie) i mają stosowne uprawnienia. Od nauczycieli nie jest wymagane ukończenie kursu kierownika wycieczek szkolnych, ale dobrze byłoby zachęcić nauczycieli do tej formy doskonalenia.

Opiekunem wycieczek szkolnych w szczególnych przypadkach, np. z braku możliwości oddelegowania odpowiedniej ilości nauczycieli, może być rodzic.

Dyrektor wraz z kierownikiem wycieczki, którym jest zawsze nauczyciel danej szkoły, musi poinformować rodzica o wszystkich zagadnieniach i zagrożeniach, jakie mogą wystąpić podczas wycieczki oraz o odpowiedzialności za powierzone mu dzieci. Rodzic poświadcza na piśmie, że został o wszystkim pouczony i że zgadza się z ustaleniami. Nie ma potrzeby kończenia przez rodzica dodatkowych kursów. Warto zauważyć, że nie powinno się angażować rodziców do sprawowania opieki nad dziećmi podczas wycieczek górskich i spływów kajakowych lub innych wodnych przedsięwzięć.

Kierownik oraz opiekunowie wyznaczeni przez dyrektora do opieki podczas wycieczki odpowiedzialni są za stworzenie warunków zapewniających bezpieczeństwo wszystkim uczestnikom wycieczki lub imprezy krajoznawczo-turystycznej. Pilnują oni również przestrzegania przez wszystkich uczestników obowiązujących zasad bezpieczeństwa i higieny.


Przed wyjazdem należy zebrać dokładne informacje o uczestnikach wypoczynku/wycieczki, szczególnie zaś te dotyczące zażywanych leków lub problemów zdrowotnych (poświadczone na piśmie przez rodzica/opiekuna). Informacje takie można również uzyskać organizując zebranie z rodzicami, na którym podamy im do wypełnienia stosowną kartę informacyjną.

Konieczny jest staranny i przemyślany wybór ośrodka, w którym będą przebywać uczniowie. Rodzice powinni być dokładnie poinformowani o miejscu i czasie wycieczki dzieci (adres i telefon do miejsca pobytu lub opiekuna) oraz o zasadach obowiązujących podczas wypoczynku.


Opiekunowie muszą zapoznać rodziców i uczestników wypoczynku z zasadami bezpieczeństwa i zobowiązać ich do bezwzględnego przestrzegania ustalonych reguł (uczniowie podpisują oświadczenie, że będą przestrzegać podanych zasad, zaś rodzice, że zostali o nich powiadomieni). Zasady mogą być dla przykładu następujące:

– każdorazowe informowanie o chęci oddalenia się od grupy,

– zachowanie ostrożności wobec nieznajomych,

– nieprzyjmowanie żadnych prezentów, słodyczy, itp.,

– przestrzeganie godzin ciszy nocnej,

– bezwzględny zakaz używania alkoholu i oddalania się od grupy.

Uczestnicy wycieczki i ich rodzice muszą znać konsekwencje złamania ustalonych zasad.


Wszelkie konsekwencje za nieprzestrzeganie regulaminu wycieczek powinny być jasno zapisane w statucie szkoły i przypomniane przed wycieczką uczestnikom. Niezastosowanie się do przepisów grozi wydaleniem z wycieczki. O zaistniałym fakcie niezwłocznie należy powiadomić dyrektora szkoły, rodziców i poprosić ich o odebranie dziecka. W wypadku, gdy rodzice odmawiają odebrania dziecka, a jest ono agresywne, kierownik wycieczki może powiadomić najbliższą jednostkę policji.

Dobrze jest jasno określić procedury postępowania w następujących sytuacjach:

1. postępowanie w przypadku nagłej choroby lub wypadku

2. bezpieczeństwo uczestników

3. postępowanie w przypadku awarii pojazdu, wypadku lub innych zagrożeń

4. powstanie pożaru w obiekcie, gdzie przebywają dzieci

5. postępowanie w sytuacji zaginięcia uczestnika wycieczki

6. postępowanie w sytuacji podejrzewania ucznia o znajdowanie się pod wpływem alkoholu lub środków odurzających

7. postępowanie w razie podejrzewania ucznia o palenie papierosów

Dalsze procedury ukarania ucznia muszą być zgodne z wewnątrzszkolnym systemem oceniania.


Należy pamiętać o przestrzeganiu przepisów podczas poruszania się po drogach, zasad dotyczących przebywania w górach czy nad wodą oraz regulaminu obowiązującego w danym ośrodku.

Opiekun powinien posiadać listę numerów kontaktowych do rodziców, do instytucji odpowiedzialnych za bezpieczeństwo w danym regionie kraju (np. WOPR, GOPR, TOPR, policja, straż pożarna, pogotowie ratunkowe). Powinien również własną postawą dawać wzór postępowania, unikać paniki w sytuacjach skrajnych, zwracać uwagę na zachowanie uczestników i szybko reagować w razie jakichkolwiek nieprawidłowości.

Przed każdą wycieczką (zakładamy, że rodzice są o niej powiadomieni, znają cel, trasę, harmonogram i koszt wycieczki oraz wyrażają na nią zgodę; znają również regulamin wycieczki, co zaznaczają własnoręcznym podpisem) należy pamiętać o wypełnieniu stosownej dokumentacji, do której należy:

1. pisemna zgoda rodziców na udział niepełnoletnich uczniów w wycieczce – WZÓR

2. pisemna informacja o stanie zdrowia uczestnika wycieczki

3. ubezpieczenie wycieczki np. w PZU od następstw nieszczęśliwych wypadków i kosztów leczenia (najlepiej, aby wszyscy opiekunowie byli ubezpieczeni od odpowiedzialności cywilnej)

4. karta wycieczki – WZÓR

5. podpisane oświadczenia opiekunów i kierownika wycieczki – WZÓR

6. harmonogram – WZÓR

7. lista uczestników wycieczki z zawartymi danymi osobowymi i telefonem do rodziców – WZÓR

8. regulamin wycieczki – WZÓR

Maria Hryszkiewicz – dyrektor Zespołu Szkół nr 2 w Łaskarzewie

www.oswiataiprawo.pl
copyright © 2014