Organizacja wycieczek szkolnych

1. Czy w Rozporządzeniu Ministra Edukacji Narodowej i Sportu z dnia 8 listopada 2001 r. ustawodawca określił, kiedy szkoła może organizować wycieczki dla swoich uczniów?

Czy skoro jest tu mowa o zajęciach pozalekcyjnych i pozaszkolnych, to czy można wycieczki organizować w czasie ferii zimowych lub wakacji letnich?

2. Ustawa o systemie oświaty w art. 92 mówi, że „w czasie wolnym od zajęć szkolnych dla uczniów mogą być organizowane kolonie, obozy i inne formy wypoczynku”.

Jaka interpretować pierwszy zapis? Czy oznacza on, że w czasie wakacji letnich szkoła może organizować dla swoich uczniów letni wypoczynek, a oprócz tego jeszcze krajoznawstwo i turystykę, czy może organizować tylko i wyłącznie letni wypoczynek?

ODPOWIEDŹ

Art. 92a Ustawy o systemie oświaty (DzU z 2004 r. nr 256, poz. 2572, z późn. zm.) stanowi, że w czasie wolnym od zajęć szkolnych dla uczniów mogą być organizowane kolonie, obozy i inne formy wypoczynku. Jednocześnie wskazany przepis nałożył na ministra właściwego do spraw oświaty i wychowania obowiązek wydania rozporządzenia, określającego warunki, jakie muszą spełniać organizatorzy wypoczynku dzieci i młodzieży szkolnej oraz zasady jego organizacji i nadzoru. Na podstawie wskazanego artykułu ustawy o systemie oświaty wydane zostało Rozporządzenie Ministra Edukacji Narodowej z dnia 21 stycznia 1997 r. w sprawie warunków, jakie muszą spełniać organizatorzy wypoczynku dla dzieci i młodzieży szkolnej, a także zasad jego organizowania i nadzorowania (DzU z 1997 r. nr 12, poz. 67). Zgodnie z § 3 przywołanego rozporządzenia wypoczynek może być organizowany w formach wypoczynku wyjazdowego (np. kolonie, obozy, zimowiska) i formach wypoczynku w miejscu zamieszkania (np. półkolonie, wczasy w mieście).

Natomiast kwestie związane z organizacją turystyki i krajoznawstwa uregulowane zostały innym aktem wykonawczym, wydanym na podstawie wskazanego artykułu ustawy o systemie oświaty - Rozporządzeniem Ministra Edukacji Narodowej i Sportu z dnia 8 listopada 2001 r. w sprawie warunków i sposobu organizowania przez publiczne przedszkola, szkoły i placówki krajoznawstwa i turystyki (DzU z 2001 r. nr 135, poz. 1516). Zgodnie z przywołanym rozporządzeniem przedszkola, szkoły i placówki, mogą organizować dla wychowanków i uczniów różnorodne formy krajoznawstwa i turystyki w ramach zajęć lekcyjnych, pozalekcyjnych oraz pozaszkolnych. Zgodnie z § 4 przywołanego rozporządzenia organizowanie krajoznawstwa i turystyki odbywa się w formach:

- wycieczek przedmiotowych – inicjowanych i realizowanych przez nauczyciela w celu uzupełnienia obowiązującego programu nauczania, w ramach danego przedmiotu lub przedmiotów pokrewnych;

- wycieczek krajoznawczo-turystycznych, w których udział nie wymaga od uczestników przygotowania kondycyjnego i umiejętności specjalistycznych;

- imprez krajoznawczo-turystycznych, takich jak: biwaki, konkursy, turnieje;

- imprez turystyki kwalifikowanej i obozów wędrownych, w których udział wymaga od uczestników przygotowania kondycyjnego i umiejętności specjalistycznych, w tym posługiwania się specjalistycznym sprzętem;

- imprez wyjazdowych – związanych z realizacją programu nauczania, takie jak: zielone szkoły, szkoły zimowe, szkoły ekologiczne.

Zgodnie z § 2 przywołanego rozporządzenia organizowanie przez szkołę krajoznawstwa i turystyki ma na celu w szczególności:

- poznawanie kraju, jego środowiska przyrodniczego, tradycji, zabytków kultury i historii,

- poznawanie kultury i języka innych państw,

- poszerzanie wiedzy z różnych dziedzin życia społecznego, gospodarczego i kulturalnego,

- wspomaganie rodziny i szkoły w procesie wychowania,

- upowszechnianie wśród dzieci i młodzieży zasad ochrony środowiska naturalnego oraz umiejętności korzystania z zasobów przyrody,

- podnoszenie sprawności fizycznej,

- poprawę stanu zdrowia dzieci i młodzieży pochodzących z terenów zagrożenia ekologicznego,

- upowszechnianie form aktywnego wypoczynku,

- przeciwdziałanie patologii społecznej,

- poznawanie zasad bezpiecznego zachowania się w różnych sytuacjach.

Mając na uwadze powyższe turystykę i krajoznawstwo, szkoła może organizować w czasie zajęć lekcyjnych, pozalekcyjnych, jak też pozaszkolnych. Taka konstrukcja prawna wskazuje na bardzo szerokie możliwości, jeżeli chodzi o czas organizacji wspomnianych zajęć przez szkołę. Może to mieć miejsce zarówno w czasie, kiedy uczniowie powinni odbywać zajęcia edukacyjne, jak też w ich czasie wolnym od tego obowiązku. Cel takich zajęć powinien mieć charakter dydaktyczny i wychowawczy. Natomiast, jedynie w czasie wolnym od zajęć szkolnych mogą być organizowane dla uczniów różne formy wypoczynku. W przytoczonym wcześniej rozporządzeniu MEN z dnia 21 stycznia 1997 roku, podane zostały przykładowe jego formy: kolnie, obozy, zimowiska, półkolonie, wczasy w mieście. Nie jest to jednak katalog zamknięty i dopuszczane są również inne formy. Jednakże ich podstawowym celem musi być wypoczynek dzieci lub młodzieży. Jednakże, moim zdaniem, w okresie wolnym od zajęć lekcyjnych dopuszczalne jest również organizowanie form turystyki i krajoznawstwa. Natomiast niedopuszczalna byłaby odwrotna sytuacja, czyli organizacja przez szkołę wypoczynku w okresie zajęć szkolnych.

Adam Balicki – pracownik naukowy Wydziału Nauk Prawnych i Ekonomicznych Katolickiego Uniwersytetu Lubelskiego.

www.oswiataiprawo.pl
copyright © 2014